راه اندازي و تنظيم يک شبکه کوچک

نام‌گذاري کامپيوتر

بعد از نصب سخت‌افزارهاي مورد نياز براي راه‌اندازي شبکه، نوبت به تنظيمات نرم‌افزاري آن مي‌رسد. در اولين قدم، بايد براي تک‌تک کامپيوترهاي موجود در شبکه خود اسمي منحصر به فرد و غيرتکراري تعيين کنيد. علاوه بر اسم کامپيوتر، اسم «گروه کاري» يا workgroup هم مهم است. تمام کامپيوترهاي يک شبکه کوچک بايد عضو يک گروه کاري باشند.

ويندوز اکس‌پي

 براي نام‌گذاري کامپيوتر در ويندوز اکس‌پي، اين مراحل را دنبال کنيد: 1- پنجره Control Panel را باز کنيد. 2- اگر حالت نمايش آيکون‌ها به صورت کلاسيک نيست، روي لينک Classic View کليک کنيد. در اين حالت، برنامه System را اجرا کنيد. 3- در کادر محاوره ظاهر شده، صفحه Computer Name را انتخاب کنيد. (شکل 1). 4- همان طور که ملاحظه مي‌کنيد، کامپيوتر يک اسم کامل دارد و يک گروه کاري. روي دکمه Change کليک کنيد تا کادر محاوره بعدي ظاهر شود (شکل 2). 5- در کادر اول، اسمي را تايپ کنيد که مي‌خواهيد به کامپيوتر اختصاص بدهيد. اين اسم هر چيزي مي‌تواند باشد، فقط نبايد تکراري شود. مثلاً اسم کامپيوتر اول را PC1 بگذاريد. 6- در کادر دوم، اسمي را که مي‌خواهيد به گروه کاري خود اختصاص دهيد وارد کنيد. مثلاً My Office يا My Home يا هر چيز ديگر. حتي خود Workgroup هم بد نيست. 7- در پايان OK و دوباره OK را بزنيد. اگر ويندوز خواست ري‌استارت کند، قبول کنيد

عکس 2

ويندوز 98

براي نام‌گذاري کامپيوتر در ويندوز 98، اين مراحل را دنبال کنيد: 1- با کليکِ راست روي آيکون Network Neighborhood روي دسکتاپ، گزينه Properties را انتخاب کنيد. 2- در کادر محاوره ظاهر شده، به صفحه Identification برويد (شکل 3). 3- در کادر اول، اسم کامپيوتر و در کادر دوم اسم گروه کاري مورد نظر را وارد کنيد. بعد از تنظيم نام براي تک‌تک کامپيوترها و گذاشتن يک اسم براي گروه کاري تمام آنها، کامپيوترها را داراي هويت کرده و در يک گروه جاي داده‌ايد. حالا نوبت به دادن آدرس IP مي‌رسد. آدرسIP آدرسIP، نشاني هر کامپيوتر در شبکه است. کامپيوترها از طريق اين نشاني است که يکديگر را در شبکه پيدا مي‌کنند. در هر شبکه، آدرسIP هر کامپيوتر بايد منحصر به فرد و غير تکراري باشد. درباره IP و آدرس‌دهي از اين طريق، زياد مي‌توان صحبت کرد، اما از آنجا که در اين مقاله قصد پرداختن به تئوري‌ها را نداريم، بلافاصله دست به کار مي‌شويم. فقط ذکر اين نکته را لازم مي‌دانيم که آدرس IP در واقع يک شماره چهار قسمتي است. هر قسمت، عددي از صفر تا 255 است که با علامت نقطه از قسمت بعدي جدا مي‌شود. مثلاً 192.168.0.1 يک آدرس IP است. مفهوم ديگر subnet mask است، که توضيح آن هم از حوصله اين مقاله خارج است. فقط اين را قبول کنيد که در يک شبکه کوچک، subnet mask را به صورت 255.255.255.0 تعيين مي‌کنيم. در يک شبکه کوچک، براي تمام کامپيوترها سه قسمت اولِ آدرسIP را يکسان مي‌گيريم و فقط قسمت چهارم را براي هر کامپيوتر عدد متفاوتي در نظر مي‌گيريم. مثلاً در کامپيوتر اول آدرس 192.168.0.1 در کامپيوتر دوم آدرس 192.168.0.2 و به همين ترتيب در بقيه کامپيوترها قسمت چهارم آدرسIP را عدد متفاوتي مي‌دهيم

عکس 3

براي دادن آدرسIP به کامپيوترها، ويندوز اکس‌پي و 98 فرق زيادي با هم ندارند. ما مراحل را براي ويندوز اکس‌پي ذکر مي‌کنيم، اما ويندوز 98 هم کمابيش به همين صورت است، منتها در ويندوز 98 براي رسيدن به کادر محاوره مربوطه، بايد روي آيکون Network Neighborhood کليک راست کنيد و گزينه Properties را بزنيد. اکنون: 1- از پنجره Control Panel به قسمت Network Connections برويد. 2- آيکون Local Area Connection را پيدا و روي آن دوبار کليک کنيد. 3- در کادر محاوره ظاهر شده، گزينه (Internet Protocol TCP/IP) را انتخاب و دکمه Properties را کليک کنيد. 4- در کادر محاوره بعدي (شکل 4)، ابتدا گزينه Use the following IP address را انتخاب کنيد و سپس دو قسمت IP address و subnet mask را پر کنيد. در قسمت اول يک آدرسIP وارد کنيد، مثلاً 192.168.0.1 در قسمت دوم هم 255.255.255.0 را وارد کنيد. 5- دکمه OK و دوباره OK را بزنيد. بعد از اين که به همين ترتيب به بقيه کامپيوترها هم آدرسIP داديد، نوبت به share کردن فايل‌ها و فولدرها مي‌رسد. شبکه‌اي که نتواند فايل‌هايش را با ديگران سهيم کند، زياد به درد نمي‌خورد. مثلاً مي‌توانيد مجموعه فايل‌هاي MP3 و موسيقي خود را در يکي از کامپيوترها بگذاريد و با share کردن آنها، به بقيه کامپيوترها هم اجازه دسترسي بدهيد. به اشتراک گذاشتن فايل‌ها يکي از کاربردهاي اصلي شبکه، به اشتراک گذاشتن فايل‌ها ميان کامپيوترها است. اين کار در ويندوز، به ويژه ويندوز اکس‌پي، بسيار آسان است.

عکس 4

ويندوز اکس‌پي

پنجره My Computer يا Windows Explorer را باز و فولدري را پيدا کنيد که مي‌خواهيد فايل‌هاي آن را با ديگران به اشتراک بگذاريد. سپس با کليکِ راست روي آن فولدر، گزينه Sharing and Security را انتخاب کنيد. در کادر محاوره ظاهر شده، به صفحه Sharing برويد (شکل 5). حالا گزينه Share this folder را انتخاب کنيد و اسمي را براي فولدر تايپ کنيد که مي‌خواهيد در شبکه به آن اسم شناخته شود. وقتي فولدري را در شبکه به اشتراک مي‌گذاريد، اين اختيار را داريد که نوع دسترسي به آن (و فايل‌هاي موجود در آن) را تعيين کنيد. اين دسترسي مي‌تواند به صورت فقط خواندني (read-only) باشد، يا دسترسي کامل. (full control) وقتي دسترسي به صورت فقط خواندني باشد، کاربر اجازه ندارد فولدر را حذف يا چيزي داخل آن کپي کند، اما مي‌تواند محتواي فولدر را مشاهده و در صورت نياز آن را در کامپيوتر خود کپي کند. حتي مي‌تواند ازهمان جا به اجرا يا (مثلاً در مورد موسيقي) به پخش فايل‌ها بپردازد. در اين رابطه در قسمت تنظيم امنيت بيشتر صحبت خواهيم کرد. براي دسترسي به فولدري که به اشتراک گذاشته شده است، ازMy Computer، لينک My Network Places را کليک کنيد. اگر کسي در کامپيوتر خود فولدري را به اشتراک گذاشته باشد، اسم آنها در پنجره شما ظاهر خواهد شد. از اين جا به بعد، مثل اين است که آن فايل‌ها و فولدرها در کامپيوترخود شما هستند. با کليک مضاعف روي اسم يک فولدر، مي‌توانيد محتواي آن را مشاهده کنيد. اگر بخواهيد مي‌توانيد فايل يا فولدر را به کامپيوتر خودتان منتقل کنيد. و اگر اجازه داشته باشيد، مي‌توانيد فايلي را حذف يا rename کنيد.

عکس 5

ويندوز 98

براي استفاده از امکانات sharing در ويندوز 98، ابتدا بايد بررسي کنيد ببينيد اين قابليت در سيستم فعال شده است يا نه. براي اين منظور، روي آيکون Network Neighborhood کليک راست کرده و گزينه Properties را برگزينيد. در کادر محاوره ظاهر شده، گزينه Clients for Microsoft Networks بايد ديده شود. (شکل 6) وقتي يک کامپيوتر،«مشتري» يا client يک شبکه است، يعني مي‌تواند با ساير کامپيوترهاي مشتري آن شبکه به مبادله اطلاعات و share کردن فايل بپردازد. در ويندوز 98 يا Me، هنگامي که کارت شبکه را نصب کرده و تنظيمات اوليه را انجام مي‌دهيد، نرم‌افزارClients for Microsoft Software در فرآيند نصب به سيستم اضافه مي‌شود، ولي اگر چنين نشده بود خودتان مي‌توانيد اين کار را انجام دهيد: 1- روي دکمه Add در کادر محاوره Network Properties (شکل 6) کليک کنيد. 2- از فهرستي که ظاهر مي‌شود گزينه Client را انتخاب کنيد. 3- با کليک روي Add، فهرستي از شرکت‌ها و فروشنده‌ها در سمت چپ ظاهر مي‌شود. شما Microsoft را انتخاب کنيد. با اين کار فهرستي از محصولات نرم‌افزاري مايکروسافت در سمت راست ظاهر مي‌شود. 4- از اين فهرست، Clients for Microsoft Networks را انتخاب و OK کنيد. ويندوز شروع به نصب اين نرم‌افزار و فايل‌هاي مربوطه مي‌کند و ممکن است سي‌دي ويندوز 98 را از شما بخواهد. بعد از نصب نرم‌افزار، بايد دوباره به کادر محاوره Network (شکل 6) برگرديد، و قابليت file sharing را فعال کنيد. براي اين منظور، روي دکمه File and Print Sharing کليک کنيد. صفحه کوچکي با دو گزينه باز مي‌شود، يکي براي فايل و ديگري براي چاپگر. هردو گزينه را علامت بزنيد و OK کنيد. حالا به صفحه Access Control رفته و گزينه Sharelevel Access Control را انتخاب کنيد. در پايان OK بزنيد. احتمالاً ويندوز از شما مي‌خواهد که سيستم را ري‌استارت کنيد. حالا مي‌توانيد فولدرهاي مورد نظر خود را به اشتراک بگذاريد. نحوه انجام اين کار، با ويندوز اکس‌پي زياد فرقي ندارد يعني روي فولدر مورد نظر کليکِ راست کرده و گزينه Sharing را برمي‌گزينيد. کادر محاوره ظاهر شده (شکل 7) همه چيز را به روشني نشان مي‌دهد.

 عکس 6

تنظيمات امنيتي

براي تعيين نوع دسترسي کاربران به يک فولدر share شده، ويندوز اکس‌پي با 98 کمي فرق دارد. منظور از تنظيمات امنيتي تعيين سطح دسترسي است که يک کاربر از راه دور مي‌تواند روي يک فايل يا فولدر share شده داشته باشد. اين کار در دو حالت اصلي «خواندن» و «نوشتن» مي‌تواند باشد. وقتي مي‌گوييم خواندن، يعني کاربر مي‌تواند محتواي فولدر را ببيند، فايل‌هاي آن را باز، اجرا، پخش يا مشاهده کند، و در صورت نياز آنها را به کامپيوتر خود کپي کند. اما نوشتن، يعني اين که کاربر مي‌تواند فايل‌هاي خود را داخل آن فولدر کپي کند، در صورت لزوم فايل يا تمام فولدر را حذف کند، يا اسم فايل‌ها يا فولدر را تغيير دهد. اين کارها در ويندوز اکس‌پي به صورت کاملاً تفکيک شده و جزء به جزء قابل تنظيم هستند. مثلاً اجازه «ديدن محتواي فولدر» از اجازه «اجراي فايل‌هاي فولدر» کاملاً تفکيک شده‌اند، در حالي که عملاً هر دو اين کارها جزو «خواندن» محسوب مي‌شوند. اين در حالي است که ويندوز 98 صرفاً همين دو اجازه خواندن و نوشتن را تعيين مي‌کند. اگر دوباره به شکل7 نگاه کنيد، مي‌بينيد که سه گزينه ReadOnly ،Full و Depends on Password در قسمت Access Type ارائه شده‌اند. گزينه اول، يعني کاربر فقط مي‌تواند از فولدر share شده استفاده کند. گزينه دوم، يعني کاربر مي‌تواند هر کاري با آن فولدر انجام دهد (حتي حذفش کند). و گزينه سوم مي‌گويد بسته به رمز عبوري که کاربر وارد مي‌کند، مجوز او فرق مي‌کند. با انتخاب اين گزينه، قسمت پاييني صفحه هم فعال مي‌شود. در ويندوز اکس‌پي کار دقيق‌تر است. اگر در کادر محاوره‌اي مربوط به share کردن فولدر(شکل 5) روي دکمه Permissions کليک کنيد، کادر محاوره ديگري ظاهر مي‌شود. (شکل 8) در اين حالت، گزينه‌هايFull Control ، Change و Read را مي‌بينيد که هر کدام مي‌توانند پذيرفته (allow) يا رد (deny) بشوند. به طور پيش‌فرض، فقط گزينه Read پذيرفته است، که يعني کاربران فقط اجازه ديدن و استفاده از فايل‌ها را دارند، نه چيز ديگر. اگر دقت کرده باشيد، در کادر محاوره Permissions (شکل 8) فهرستي از کاربران ارائه شده است. در اين شکل شما Everyone را مي‌بينيد که دسترسي وي Read تعيين شده است. يعني هر کس که اين فولدر share شده را بخواهد، فقط مي‌تواند آن را ببيند و استفاده کند. ولي شايد بخواهيد براي کاربران مختلف دسترسي‌هاي متفاوت تعريف کنيد. مثلاً کاربرAdministrator مي‌تواند دسترسي کامل داشته باشد. براي اين منظور، با کليک روي دکمه Add فهرستي از کاربران تعريف شده در سيستم را خواهيد ديد. کاربر يا گروه کاربري مورد نظر خود را انتخاب و OK کنيد. حالا مي‌توانيد براي اين کاربر، دسترسي متفاوتي تعريف کنيد.

به اشتراک گذاشتن چاپگر

Share کردن چاپگر در ويندوز اکس‌پي بسيار آسان است: 1- از منوي استارت، گزينه Printers and Faxes را کليک کنيد. 2- با کليک راست روي آيکون چاپگري که قصد share کردن آن را داريد، گزينه Properties را برگزينيد. 3- در کادر محاوره ظاهر شده، به صفحه Sharing رفته و گزينه Share this printer را علامت بزنيد. 4- بعد از دادن يک اسم مناسب براي چاپگر خود، دکمه OK را کليک کنيد. حالا اگر بخواهيد از کامپيوتر خود به چاپگري دسترسي پيدا کنيد که در شبکه share شده است، بايد به پنجره Printers and Faxes برويد و از ستون سمت چپ، Add a new printer را انتخاب کنيد. ويزاردي شروع به کار مي‌کند که در يک مرحله از آن سؤال مي‌شود که آيا چاپگر به کامپيوتر خودتان متصل است يا جزء چاپگرهاي شبکه (شکل 9). شما بايد گزينه مربوط به چاپگر شبکه را انتخاب و سپس Next را بزنيد. بعد در شبکه جستجو کنيد و چاپگر مورد نظر را پيدا کنيد. پس از نصب چاپگر، مي‌توانيد به چاپ اسناد خود بپردازيد. درست مثل اين که چاپگر به کامپيوتر خودتان متصل است. در ويندوز 98 هم، نحوه به اشتراک گذاشتن چاپگر و همچنين نصب چاپگر شبکه در سيستم محلي به همين صورت است.

 به اشتراک گذاشتن اتصال اينترنت

 مايکروسافت با آگاهي از رواج شبکه‌ها کامپيوتري در خانه‌ها، اولين بار Internet Connection Sharing يا ICS را در ويندوز 98 به راه انداخت. اين قابليت با ويژگي‌هاي بهتر، بعدها در ويندوز اکس‌پي هم گنجانده شد. با استفاده از ICS اين امکان براي شما فراهم مي‌شود که وقتي يکي از کامپيوترها به اينترنت متصل است (از طريق مودم يا DSL يا ISDN و غيره)، بقيه کامپيوترهاي شبکه را از طريق اين کامپيوتر به اينترنت متصل کنيد. به عبارت ديگر در اينجا اتصال اينترنتي خود را با ديگران شريک مي‌شويد (يا share مي‌کنيد). اين ايده گرچه به لحاظ تئوري چيز ساده‌اي است، اما در اولين نسخه‌هاي ICS اشکالاتي وجود داشت که اين کار را دشوار مي‌کرد. بعدها با اصلاح اين اشکالات در ويندوز اکس‌پي، کار بسيار آسان شد.

ويندوز اکس‌پي

 1- پنجره Control Panel را باز و روي آيکون Network Connections دو بار کليک کنيد. 2- با کليکِ راست روي آيکون Local Area Connection يا High Speed Networking، گزينه Properties را انتخاب کنيد. 3- در کادر محاوره ظاهر شده، به صفحه Advanced برويد (شکل 10). 4- گزينه Allow other network users to connect را علامت زده و OK کنيد. توجه داشته باشيد که اين کارها را روي کامپيوتري انجام مي‌دهيد که مستقيماً به اينترنت متصل است.

ويندوز 98

سرويس ICS در ويندوز 98 به خودي خود نصب نمي‌شود. بنابراين قبل از تنظيم کردن، بايد آن را نصب کنيد: 1- از پنجره Control Panel روي آيکون Add/Remove Programs دو بار کليک کنيد. 2- به قسمت Windows Setup رفته و گزينه Internet Tools را باز کنيد. 3- گزينه Internet Connection Sharing را علامت زده و OK کنيد. 4- بعد از نصب ICS، برنامه ويزارد آن بالا مي‌آيد. پيغام‌ها را مطالعه کنيد و چندبار Next بزنيد. اگر قبلاً در کامپيوتر خود تنظيمات مربوط به اتصال اينترنتي را برقرار نکرده باشيد، ويزارد ديگري ظاهر مي‌شود که اين تنظيمات را انجام مي‌دهد (اين دو ويزارد را با هم اشتباه نگيريد). وقتي کارويزارد اينترنتي تمام شد، دوباره به ويزارد ICS برمي‌گرديد. 5- ويزارد ICS از شما مي‌خواهد که يک فلاپي ديسک داخل درايو بگذاريد. اين فلاپي براي تنظيم بقيه کامپيوترهاي ويندوز 98 براي ايجاد اتصال اينترنتي لازم خواهد شد.

ساختار شبکه

تا اينجا مطالبي را که گفتيم مربوط به زمان بعد از انجام اتصالات فيزيکي يا به اصطلاح کابل‌کشي شبکه است. حالا ببينيم خود اين کابل‌کشي به چه صورت مي‌تواند انجام شود. همان طور که گفتيم، راه‌هاي مختلفي براي وصل کردن کامپيوترها به يکديگر وجود دارد که آسان‌ترين و در دسترس‌ترين آن‌ها اترنت است. لوازم و تجهيزات مورد نياز براي ساخت يک شبکه اينترنتي مي‌تواند به سادگي فقط اتصال دو کارت شبکه يا به پيچيدگي ارتباط چند روتر و سوييچ باشد. و در واقع همين انعطاف‌پذيري اين سيستم است که باعث شده شرکت‌هاي بزرگ و کوچک به سمت استفاده از آن بروند. از مزاياي سيستم شبکه‌بندي اينترنت مي‌توان به اين موارد اشاره کرد: - سريع‌ترين تکنولوژي شبکه‌بندي خانگي است (100Mbps) - اگر کامپيوترها فاصله زيادي از يکديگر نداشته باشند، هزينه آن بسيار پايين است. - قابل اطمينان است. - نگهداري آن آسان است. - تعداد دستگاه‌هايي که مي‌توان به شبکه متصل نمود تقريباً نامحدود است. - به لحاظ پشتيباني و اطلاعات فني بسيار فراگير است. - برخي از نقاط منفي اين تکنولوژي عبارتند از: - براي وصل کردن بيشتر از دو کامپيوتر به يکديگر، به تجهيزات اضافي نياز است. - در صورت نياز به کابل‌کشي اضافي و نصب پريز، ممکن است هزينه‌ها بالا برود. - راه‌اندازي و تنظيمات اوليه آن مي‌تواند دشوار باشد. - اصطلاحات فني و تعداد انتخاب‌ها مي‌تواند گمراه‌کننده باشد.

 تجهيزات مورد نياز

اترنت با دو سرعت 10Mbps و 100Mbps موجود است و بيشتر کارت‌هاي شبکه مي‌توانند با هر دو سرعت کار کنند، اما امروزه دليلي ندارد از کارت‌هاي 10Mbps استفاده کنيد. و در بسياري از مواقع تقريباً پيدا کردن کارت‌هاي 10 Mbps غيرممکن است. براي وصل کردن کارت‌هاي شبکه نيز دو نوع کابل وجود دارد که عبارتند از کابل هم‌محور (coax) و کابل زوجي به هم تابيده (UTP) که اولي تقريباً منسوخ شده و امروزه از UTP در انواع Cat5e ،Cat5 و Cat6 استفاده مي‌شود. کابل UTP کابلي است متشکل از 8 سيم باريک‌ شبيه به سيم تلفن است. به دو سر اين سيم کانکتور يا jack مي‌زنند که به RJ54 موسوم است. يک سر اين سيم به کارت شبکه کامپيوتر و سر ديگر آن به دستگاهي وصل مي‌شود به نام سوييچ (شکل 11). تمام کامپيوترهاي موجود در يک شبکه، از طريق کابل‌هايUTP به سوييچ متصل هستند و سوييچ جاي تک‌تک کامپيوترها را مي‌داند. بنابراين وقتي کامپيوتري اطلاعاتي را براي کامپيوتر ديگر ارسال مي‌کند، اين ارسال در واقع به واسطه سوييچ تبادل مي‌شود. يعني سوييچ اطلاعات را از کامپيوتر مبدا مي‌گيرد و به کامپيوتر مقصد تحويل مي‌دهد. سوئيچ‌ها اندازه‌هاي مختلفي دارند و اين اندازه از روي تعداد پورت‌شان (يعني تعداد کامپيوتري که مي‌توان به آنها وصل کرد) مشخص مي‌شود. سوئيچ‌هاي 4 پورتي، 8 پورتي، 16 پورتي، 24 پورتي و بالاتر در بازار موجود مي‌باشند. براي يک شبکه کوچک خانگي، معمولاً يک سوييچ 8 پورتي يا احتمالاً 16 پورتي کافي است. اگر دوست نداريد سيم‌هاي شبکه کف اتاق را بپوشانند، مي‌توانيد سيم‌ها را از کانال‌هايي عبور دهيد موسوم به duct که روي ديوار نصب مي‌شوند. سيم‌ها داخل داکت قرار مي‌گيرند و در محل استقرار کامپيوتر، از داکت بيرون مي‌آيند و به کارت شبکه کامپيوتر متصل مي‌شوند. اگر بخواهيد کار را از اين هم تميزتر انجام دهيد، مي‌توانيد روي ديوار، پريز‌هاي مخصوص شبکه (موسوم به keystone) را نصب کنيد و با کابل‌هاي آماده (موسوم به patch cord) کارت شبکه را به پريز متصل نماييد. بد نيست بدانيد که براي وصل کردن فقط دو کامپيوتر به يکديگر نيازي به سوييچ نيست و کافي است از طريق يک کابلUTP مخصوص موسوم به crossover مستقيماً کارت شبکه دو کامپيوتر را به هم وصل کنيد.

فایل کامل PDF این مقاله را می توانید از آدرس زیر دریافت کنید.